Inwersja termiczna: niewidzialna pułapka opryskiwania

Często powtarza się, że do zabiegu potrzebny jest „brak wiatru”. To mylne: przy zupełnym bezwietrzu, o świcie lub o zmierzchu, inwersja termiczna może utrzymać produkt w zawiesinie i przenieść go daleko od działki. Brak wiatru nie oznacza braku znoszenia. Ten artykuł, satelita naszego przewodnika o wietrze i opryskiwaniu, wyjaśnia zjawisko, kiedy występuje i jak je rozpoznać.

Czym jest inwersja termiczna?

W ciągu dnia grunt się nagrzewa, powietrze przy nim ogrzewa się i unosi — atmosfera się miesza. Wieczorem i nocą grunt stygnie, a powietrze tuż nad nim staje się chłodniejsze niż wyżej — zostaje uwięzione pod cieplejszą warstwą, jak pod pokrywą. Ta bardzo stabilna warstwa nie miesza się: drobne krople pozostają w zawiesinie i przemieszczają się warstwą, czasem o kilka kilometrów, nawet jeśli wiatromierz pokazuje 0–1 m/s.

Kiedy występują? Produkty i okresy ryzyka

Najbardziej sprzyjające chwile to wieczór i noc po zachodzie słońca oraz wczesny ranek, zanim grunt się nagrzeje — zwłaszcza przy bezchmurnym niebie i spokojnej aurze, czasem z zalegającą mgłą. Zjawisko wraca regularnie w niektóre spokojne poranki wiosną i jesienią.

Jeśli chodzi o produkty, najbardziej narażone są substancje lotne. Znanym przykładem jest prosulfokarb — bardzo lotny herbicyd stosowany na zbożach — którego opary mogą zanieczyścić sąsiednie uprawy oddalone o setki metrów, a nawet kilometry. Herbicydy hormonalne (2,4-D, dikamba, MCPA), stosowane wiosną, również są znane z ulatniania się przy wzroście temperatury.

Jak rozpoznać ją w polu

• Test dymu (lub drobnego pyłu): jeśli unosi się — brak inwersji; jeśli pozostaje warstwą i odchodzi poziomo — to inwersja — lepiej wstrzymać się z zabiegiem.